چکیده فارسی:«روح القدس» از جمله واژگانی است که در قرآن کریم به کار رفته است و روایات اسلامی، مطالب انبوهی درباره آن گزارش کرده اند. با این وصف، زوایای مهمی از این مساله پنهان بوده، نیاز به توضیح و تبیین دارد. روح القدس با برخی اعتقادها تلاقی دارد و آشکار شدن اضلاع مختلف آن در باورهای دینی و مذهبی تاثیر بسزایی خواهد داشت. همچنین بررسی نسبت روح القدس با دیگر کاربردهای قرآنی و روایی «روح» نیاز به تحقیق دارد.پژوهش حاضر با بهره گیری از منابع دینی و با تجزیه و تحلیل داده های مطالعاتی، به بررسی حقیقت روح القدس، نسبت آن با ملائکه به ویژه جبرئیل، چگونگی وجود آن برای افراد و گروه های مختلف، از جمله پیامبران و امامان و نیز نقش آن در «علم امام» پرداخته است.   چکیده عربی:روح القدس من العبارات التی جاءت فی القرآن الکریم، و جاءت أحادیث کثیرة فی بیان و شرحها. و مع ذلک فقد جوانب مهمة منها خافیة و تتطلب المزید من التوضیح و التبیین. روح القدس یتطابق مع بعض المعتقدات، و توضیح جوانبه المختلفة له تأثیر فی المعتقدات الدینیة. و عند ملاحظة أوجه العلاقة بین روح القدس و بین الاستعمالات القرآنیة و الروائیة الأخری، یتضح ان کلمة «روح» تستدعی المزید من التحقیق والبحث.یحاول هذا البحث من خلال الاستنارة بما جاء فی المصادر الدینیة، و من خلال تحلیل المعطیات البحثیة، یحاول تسلیط الضوء علی حقیقة روح القدس، و علاقته مع الملائکة و خاصة جبرائیل، و کیفیة وجوده بالنسبة إلی الأفراد و الجماعات المختلفة و منهم الأنبیاء و الأئمة، و ما له من دور فی علم الإمام.

در این مقاله، تثلیث پدر، پسر، روح القدس که یکی از انگاره های بنیادین بسیار مهم در یزدان شناسی مانوی است، معرفی شده است. در متون مانوی تورفان که تثلیث در آنها بازتاب پیدا کرده، گهگاه روح القدس با «روح زنده»، که یکی دیگر از تجلیات برجسته پدر بزرگی (خداوند متعال مانوی) است، اشتباه گرفته می شود. مقاله حاضر می کوشد از طریق بررسی متن شناختی این دو را از هم بازشناساند و در شرایطی که متن ابهام آمیز است روشن کند که روی سخن با روح زنده است یا با روح القدس. معنای ثانویه واژه «باد» در متون مانوی در این مقاله بررسی شده است.

جنبش پنطیکاستی که در اوایل قرن بیستم و با تأکید بر روح القدس شکل گرفته است، بر مبنای آیات کتاب مقدس و تعالیم رهبران و متفکرانش، به حضور پویای روح القدس در این کلیسا معتقد است و از این نکته در تبشیر آیین خود استفاده می کند. این تحقیق با بررسی اسناد کتاب مقدسی و منابع پنطیکاستی نشان می دهد آنچه پنطیکاستی ها به عنوان اصلی ترین نکته در تبشیر خود، به آن استدلال می کنند، با آیاتی از کتاب مقدس منافات دارد. تجربه محوربودن پنطیکاستی ها، اساس غیرکتاب مقدسی آموزه روح القدس و از بین بردن شخصیت حقیقی روح القدس از جمله نتایج این تحقیق است.

روح القدس یکی از ارواح مقدس یا از فرشتگان الهی است که حقیقتی مجرد دارد اما می تواند به فرمان خداوند تمثل بشری پیدا کند و بر بندگان خدا فرود آید. روح القدس کارکردهای متعددی دارد که برخی از آنها در حوزه هستی شناختی، روان شناختی و معرفت شناختی در آموزه های مسیحی و اسلامی مشترک، و برخی از آنها مانند: شخص سوم تثلیث، و نقش او در تعمید، تایید و زندگی مسیحی- با تفسیری که الهی دانان مسیحی از آنها دارند- ویژه فرهنگ مسیحی است، که در این مقاله بر اساس مستندات مسیحی و اسلامی بررسی می شوند تا برخی از پرسش ها درباره این روح مقدس پاسخ گفته شوند.

«روح القدس» یکی از مفاهیم مشترک میان متون مقدس اسلامی و مسیحی است که نقشی قابل توجه را در جهان بینی این دو سنت دینی بر عهده دارد. یافته های این تحقیق بیانگر آن است که در هر دو کتاب، روح القدس یک وجود یا مخلوق الهی است که به اعتبار برخی آیات، «نامتشخص» و به اعتبار آیاتی دیگر، «متشخص» است. بعضی مصادیق نشان می دهند که او مخلوقی برتر از ملائک است و قراین دیگر، وی را فرشته می دانند. هم چنین، شواهدی مبنی بر این همانی روح القدس و جبرئیل در قرآن و کتاب مقدس وجود دارد که از آن ها می توان مشارکت وی در آفرینش و ادارة عالم را استنباط نمود. به همین اعتبار، روح القدس تجلی «حضور مشهود خداوند» و «قدرت الهی» در زمین است که نابودی اقوام متمرّد، انتقال پیام الهی به اولیا و یاری ایشان در انجام معجزات را بر عهده دارد. با این وصف، می توان «روح القدس» را دست کم از نظر ماهیت، جزو مفاهیمی دانست که قرآن آن ها را در امتداد کتاب مقدس «تصدیق» نموده است.

یکی از مهمترین و مشهورترین شاعران آغازین عهد اسلام، که سهم بزرگی در حمایت و پشتیبانی مسلمانان در برابر مشرکان برعهده داشت، حسان بن ثابت است، که پیامبر بزرگ اسلام (ص) وی را موید به روح القدس می دانست و اشعار او را در هجو مخالفان خویش، برنده تر و زیانبارتر از شمشیر به شمار می آورد. موضع گیریهای او، پس از وفات رسول خدا (ص)، در برابر علی (ع) که منابع کمتر بدان پرداخته اند، و اهل تحقیق نیز، به جهت آن که او را یکی از صحابه نبی اکرم (ص) می دانند، کمتر به بررسی دقیق و موشکافانه ابعاد دیگر شخصیتی او نظر محققانه افکنده اند، سبب شده است تا دیدگاه عوام نسبت به او، مثبت و همراه با احترام باشد و جنبه های منفی حیات و شخصیت وی، از نگاه نقد و بررسی، به دور ماند. در این مقاله ، سعی بر آن شده است تا در ورای چهره مقبول و معنوی وی در میان مسلمانان، به او و عملکردهایش قبل و بعد از وفات رسول خدا (ص)، از زاویه ای دیگر نگریسته شود و قضاوت به خواننده واگذار گردد.

مسیحیت، از یک سو دینی است ابراهیمی و معتقد به توحید؛ و از دیگر سو، مدام بر سه مفهوم پدر، پسر و روح القدس تکیه و تأکید دارد. تعیین نسبت و ماهیت ارتباط این سه مفهوم، یکی از مهم ترین مسائل الهیات کلاسیک مسیحی بوده است. دراین باره، آریوس، از الهیدانان دورۀ پدران، دیدگاهی دربارۀ این سه بنیاد جوهری دارد که از شورای نیقیه (325م) به این سو، بدعت خوانده شد و محکوم گشت. این نوشتار می کوشد با استفاده از رویکرد تاریخی ـ تحلیلی به شناسایی بسترهای فکری مرتبط بپردازد و با تکیه بر آثار موثق آریوس، الهیات او را بازسازی کند. این بررسی نشان می دهد که آریوس معتقد بود پدر، متعال و غیر است و از حیث ازلیت و ذات، تنها و یکتاست. پدر به خواست و ارادۀ خود، پسر را در لازَمان از عدم آفرید تا واسطۀ خلقت زمان و عالم شود. پسر از حیث ازلیت و ذات، با پدر یکسان نیست؛ ارتباط پدر با پسر ارتباط خالق است با مخلوق؛ و روح القدس اولین مخلوق پسر است و این سه بنیاد جوهری، از حیث ذات و جلال باهم تفاوت دارند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

در این مقاله کتاب نیچه و فلسفه (Nietzsche and Philosophy) نوشتة ژیل دلوز را معرفی و ارزیابی می کنیم. کتاب نیچه و فلسفه، که نخستین بار در فرانسه در سال 1962 منتشر شد، بعدها در سال 1983 به انگلیسی ترجمه شد. این کتاب در دهة 60 میلادی واکنشی علیه هگل گرایی غالب کوژویی و ژان هیپولیتی فرانسه است و دلوز در این اثر سعی دارد نیچه را درمقابل هگل قرار دهد تا نشان دهد که فلسفة هگل نافی فلسفة تفاوت، کثرت، و نیرو و سرزندگی زندگی است. این کتاب همانند مقدمه ای است که مضامین کتاب های بعدی دلوز ریشه در آن دارند. سه متفکر در اندیشة دلوز نقش محوری دارند: اسپینوزا، برگسون، و نیچه. اگر اسپینوزا پدر است و برگسون پسر، بی شک نیچه روح القدس خواهد بود. اما این مقاله درعین حال که فلسفة دلوز را در این کتاب ارزیابی می کند، می خواهد نشان دهد که دلوز شکل دیگری از دیالکتیک هگلی را با رنگ و لعاب نیچه ای روایت می کند و بنابراین، دلوز گریز و گزیری از تفکر دیالکتیکی هگلی ندارد.